Najczęstsze pytanie, z jakim dzwonią rodzice: do logopedy czy do neurologopedy? Różnica nie jest oczywista, a od trafnego wyboru zależy, czy terapia będzie skuteczna od pierwszego spotkania, czy stracimy trzy miesiące zanim okaże się, że dziecko potrzebuje innej specjalizacji. Wyjaśniamy, kiedy która specjalizacja jest właściwa.
Logopeda — kim jest i czym się zajmuje
Logopeda to specjalista od mowy i komunikacji. Pracuje z dziećmi i dorosłymi, którzy z różnych powodów mają trudności z prawidłowym mówieniem — wymawiają niektóre głoski nieprawidłowo, jąkają się, mają opóźniony rozwój mowy, problemy z artykulacją, oddychaniem czy połykaniem. Większość typowych „wad wymowy” u dzieci to dziedzina logopedy.
Klasyczne sytuacje, w których wystarczy logopeda — dziecko nie wymawia „r”, „sz”, „rz”, seplenienie, mowa bezdźwięczna, opóźniony rozwój mowy bez innych czynników, dziecko mówi mniej niż rówieśnicy, ale rozwija się prawidłowo poznawczo i motorycznie.
Neurologopeda — co go odróżnia
Neurologopeda to logopeda z dodatkową specjalizacją w zaburzeniach mowy o podłożu neurologicznym. Zajmuje się sytuacjami, gdzie problem z mową wynika z uszkodzenia lub nieprawidłowego rozwoju układu nerwowego — to znacznie głębsza praca niż korekta artykulacji.
Typowe pole pracy neurologopedy — dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, ze spektrum autyzmu, z zespołami genetycznymi (Downa, Angelmana, Williamsa), z padaczką, po urazach OUN, dzieci wcześniacze z opóźnieniami rozwojowymi. U dorosłych — afazja po udarze, dyzartria po urazach, choroby neurodegeneracyjne (Parkinson, SM, ALS).
Jak rozpoznać, którego potrzebujesz
Pierwszy sygnał — czy mowa jest jedynym problemem, czy są też inne. Jeśli dziecko poza wadą wymowy rozwija się prawidłowo (chodzi, biega, bawi się, rozumie polecenia, nawiązuje kontakt) — najpewniej wystarczy logopeda. Jeśli mowie towarzyszą inne trudności — opóźniony rozwój motoryczny, trudności w karmieniu od niemowlęctwa, problemy z koncentracją, wycofanie społeczne, diagnoza neurologiczna — wskazany neurologopeda.
Drugi sygnał — czy mowa się rozwija mimo wieku. Trzylatek, który nie mówi wcale lub używa pojedynczych słów, powinien trafić do neurologopedy, nie do logopedy. Ten pierwszy oceni, czy opóźnienie ma podłoże neurologiczne, czy czysto rozwojowe.
Trzeci sygnał — czy w wywiadzie były czynniki ryzyka. Wcześniactwo, niedotlenienie okołoporodowe, niska punktacja Apgar, drgawki, długie pobyty w szpitalu w pierwszym roku życia — to wszystko wskazuje, że pierwsza konsultacja powinna być u neurologopedy, nie u logopedy.
Jeśli nie wiecie — przyjdźcie na konsultację
W praktyce większość rodziców nie wie, którego specjalistę wybrać. Dlatego pierwsza konsultacja zawsze ma charakter diagnostyczny — specjalista (logopeda lub neurologopeda) ocenia sytuację i mówi wprost, czy zostaje w swojej dziedzinie, czy przekierowuje. Lepiej zacząć od neurologopedy w niejasnych przypadkach, bo on widzi szerszy obraz. Logopeda w razie potrzeby przekieruje, ale neurologopeda zwykle radzi sobie i z prostszymi przypadkami.
Konsultacje prowadzimy w obu placówkach. Logopeda w famili i neurologopeda w famili — szczegóły i zapisy na stronach specjalizacji.